زلزله ویرانگر سال ۱۳۹۶ در استان کرمانشاه نهتنها خسارات سنگینی بر مردم منطقه تحمیل کرد، بلکه روحیه و زندگی کودکان را نیز تحت تأثیر قرار داد. در چنین شرایطی، انجمن یاران دانش و مهر با هدف ایجاد فضایی کودکانه و امیدبخش، نخستین کتابخانهی کودکمحور خود را در شهر ریجاب تأسیس کرد. این کتابخانه که در یک کانکس مستقر شد، با همکاری «موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات» به فعالیت پرداخت و مسئولیت علمی و آموزشی پروژه را این موسسه بر عهده گرفت.
پس از موفقیت کتابخانهی ریجاب در بهبود وضعیت روحی کودکان و ترویج فرهنگ کتابخوانی، انجمن در سال ۱۳۹۷ کتابخانهی شهرستان ثلاث را راهاندازی کرد. این کتابخانه، بهعنوان نخستین سازمان مردمنهاد فرهنگی در این منطقه، توانست جایگاه ویژهای در جامعه پیدا کند. اگرچه فعالیت کتابخانه در یک کانکس ۵۰ متری آغاز شد، اما با جذب شمار زیادی از کودکان و نوجوانان، به مرکز اصلی فعالیتهای فرهنگی و کتابخوانی در ثلاث بدل شد.
در همان سال، کتابخانهی شهرستان جوانرود نیز تأسیس شد و با استقبال گسترده کودکان و خانوادههای این منطقه مواجه شد. سال بعد، در سال ۱۳۹۸، انجمن کتابخانهای در روستای زلان راهاندازی کرد و به این ترتیب، گستره خدمات خود را به مناطق محروم و روستایی نیز گسترش داد.
تأثیرات مثبت این کتابخانهها بر کودکان و نوجوانان، بهویژه در مناطق محروم و بحرانزده، غیرقابل انکار است. این کتابخانهها نهتنها فرصت دسترسی کودکان به منابع آموزشی و کتابهای مناسب را فراهم کردهاند، بلکه در بهبود وضعیت روحی و اجتماعی آنان نیز نقش مهمی ایفا کردهاند. به گفته مسئولان آموزشی منطقه، فعالیتهای این کتابخانهها در ارتقای سطح مطالعه و آگاهی کودکان ستودنی است.
در حال حاضر، انجمن یاران دانش و مهر چهار کتابخانهی کودکمحور در استان کرمانشاه اداره میکند. این کتابخانهها با تکیه بر برنامههای متنوع و علمی، توانستهاند به بستری برای رشد و پرورش نسل جدید تبدیل شوند. علاوه بر این، بسیاری از روستاها و شهرهای محروم دیگر در این منطقه خواستار راهاندازی کتابخانههایی مشابه هستند، که نشان از تأثیر گسترده و پایدار این پروژه دارد.
کتابخانههای کودکمحور کرمانشاه نمادی از تلاش برای امیدبخشی و ساختن آیندهای بهتر برای کودکان این استان هستند و همچنان با حمایت جامعه و علاقهمندان به فرهنگ و آموزش به مسیر خود ادامه میدهند.
کرمانشاه، شهرستان جوانرود، روستای زلان
تاسیس: ۱۳۹۹
اواخر سال ۱۳۹۸ پس از بررسی و ارزیابی شرایط جمعیتی این روستا تصمیم بر آن شد که کتابخانهی کودکمحور در این روستا راهاندازی شود. به همین خاطر کانکس قدیمی کتابخانه شهرستان ثلاث را به این روستا منتقل کردیم. پس از آموزش کتابداران داوطلب و تهیه وسایل موردنیاز سرانجام کتابخانه برای استفاده کودکان آماده شد. هم اکنون این کتابخانه در روزهای کاری هفته و گاهی حتی در روزهای تعطیل نیز میزبان بیش از ۷۰۰ نفر از کودکان، نوجوانان و مادران است و توانسته از پس از دو سال و اندی به خوبی در میان مردم جای خود را باز کند و استقلال گستردهای از آن به عمل آمده است. این کتابخانه همچنین مکانی برای کودکان روستاهای اطراف نیز هست و شمار زیادی از کودکان در چندین روستای مجاور در اینجا ثبتنام کرده و مرتب به کتابخانه مراجعه میکنند.
کتابخانهی این روستا نیز در حال حاضر در همین کانکس برقرار است و لازم است مکان آن در آینده تغییر پیدا کند.
کرمانشاه، شهرستان جوانرود
تاسیس: ۱۳۹۸
پس از تاسیس کتابخانهی کودکمحور در شهرستان ثلاث نوبت به راهاندازی کتابخانه در شهرستان جوانرود رسید. کانکس ۵۰ متری برای این منظور در نظر گرفته شد و پس از چند ماه تلاش بیوقفه سرانجام در تابستان این سال کتابخانه در شهر جوانرود راهاندازی شد. چند بار مکان این کتابخانه تغییر کرد تا سرانجام در یکی از زمینهای اداره آموزش و پرورش این شهر مستقر گردید.
از آن زمان تغییرات زیادی در محوطهی این کتابخانه صورت گرفته و تلاش شده که فضای مناسبی برای کودکان این شهر فراهم شود. هم اکنون کتابخانه در همین کانکس ۵۰ متری مستقر است لازم است در آینده به یک مکان مناسب (ساختمان) منتقل شود.
در حال حاضر این کتابخانه پذیرای بیش از ۶۰۰ نفر از کودکان است و شمار قابل توجهی از خانوادهها نیز در فعالیتهای مرتبط با کتابخوانی این کتابخانه شرکت میکنند.
کرمانشاه، شهرستان ثلاث باباجانی
تاسیس: ۱۳۹۷
در ادامه راهاندازی کتابخانهها و در همان بحبوحه زلزله این بار کتابخانههای کودکمحور مهمان شهر ثلاث باباجانی شد و ابتدا در یک کانکس ۵۰ متری برای شروع به کار کتابخانه در نظر گرفته شد. رفته رفته پس از مدتی کتابخانه بهترین جا برای کودکان شهر شد و کودکان از تمام نقاط شهر هر روز خودشان را به اینجا میرساندند و در فعالیتهای کتابخانه شرکت میکردند.
در سال ۱۳۹۸ با همت مسئولان انجمن یاران دانش و مهر یک ساختمان مستقل در این شهر برای کتابخانه خریداری شد و پس از اعمال تغییراتی در فضای داخلی آن را برای استفاده کودکان آماده کردیم و کتابخانه را به این مکان منتقل کردیم.
کتابخانهی ثلاث در حال حاضر میزبان تقریبا ۶۵۰ کودک و شماری از خانوادههاست و در طول هفته میزبان این کودکان عزیز و خانوادههایشان است.
کرمانشاه، شهرستان دالاهو، شهر ریجاب
تاسیس: ۱۳۹۶
درست پس از زلزله سال ۱۳۹۶ در کرمانشاه و جان باختن شماری از هموطنانمان در این شهر و خسارات مادی و معنوی زیادی که مردم این منطقه تحمیل شد در زمانی که کودکان شهر وضعیت روحی نامساعدی داشتند و نیاز به فضایی کودکانه و شاد جزو نخستین نیازهایشان بود با حمایتهای انجمن یاران دانش و مهر کتابخانهی این شهر در کانکسی ۱۸ متری راهاندازی شد.
پس از چهارسال فعالیت در این شهر و با افزایش قابل توجه شمار اعضای کتابخانه سرانجام در سال ۱۴۰۰ مکان کتابخانه تغییر کرد و انجمن ساختمانی ۷۰ متری برای کتابخانه اجاره کرد و کتابخانه را نهایتا در شهریور ماه همین سال به مکان جدید منتقل کردیم و وسایل مورد نیاز آن نیز در همین ماه تامین شد.
هم اکنون این کتابخانه نزدیک به ۴۰۰ نفر عضو دارد و در شش روز هفته کودکان و خانوادههایشان مهمان کتابخانه هستند و با حضور در کتابخانه و انجام فعالیتهای مرتبط با کتاب فضای متفاوتی هم در این شهر ساختهاند.
همکار پروژه: موسسهی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان
زمان آغاز: آذر ماه ۱۳۹۷
مکان: شهرستان بهارستان (نسیم شهر) در جنوب غربی تهران
هدف: ترویج کتابخوانی و توانمندسازی و آموزش کودکان.
گروه هدف: کودکان و نوجوانان دختر و پسر و خانوادههایشان
تعداد گروه هدف: جمعا ۵۰۰ نفر
فعالیتهای عمده: اجرای برنامه با من بخوان و تجهیز کتابخانهی عمومی کودک محور برای ۵۰۰ کودک و نوجوان و ترویج فرهنگ کتابخوانی و برگزاری نشستهای کتابخوانی و آموزش بلندخوانی و آوا ورزی و کلاسهای خلاقیت و… در بهارستان و روستاهای اطراف.
*پروژه پایان یافته است.
در سال 1403، کتابخانههای کرمانشاه توانستند با پشتیبانی علمی گروه «با من بخوان» و بهرهگیری از برنامههای آموزشی و فرهنگی متنوع، گامی مؤثر در راستای ترویج کتابخوانی و ارتقای سطح سواد و آگاهی در منطقه بردارند. این کتابخانهها با پذیرش عضویت 2420 کودک و نوجوان، 290 مادر و 100 پدر، جامعهای پویا از علاقهمندان به مطالعه ایجاد کردند. طی نیمه اول سال، نزدیک به 23 هزار جلد کتاب به امانت داده شد که نشاندهنده استقبال گسترده مخاطبان است.
بلندخوانی شاهکارهای حوزه کودک و نوجوان یکی از فعالیتهای برجسته این مراکز بود که تأثیر شگرفی در ارتقای علاقه به مطالعه داشت. افزون بر این، نزدیک به 120 نفر از کودکان و مادران در قالب طرح سواد پایه شرکت کردند. همچنین، در این سال تلاش شد که با برگزاری برنامههای فرهنگی و هنری در زمینههایی نظیر نمایش، نقاشی و داستاننویسی به مناسبتهای گوناگون، خلاقیت و مشارکت کودکان تقویت شود.
کتابداران و تسهیلگران این کتابخانهها با همکاری 52 مدرسه ابتدایی منطقه، برنامههای بلندخوانی کتاب را به کلاسهای درس بردند و دانشآموزان را با کتابهای ارزشمند آشنا کردند. در مجموع، این کتابخانهها میزبان حدود 3 هزار نفر از کودکان، نوجوانان و خانوادههایشان بودند و از طریق شبکه ترویجگران کتاب، نزدیک به 1500 نفر دیگر نیز به این خدمات دسترسی پیدا کردند.
در این چهار کتابخانه، 9 کتابدار بهصورت دو شیفت در تمام روزهای هفته در خدمت مخاطبان هستند و شبکهای متشکل از بیش از 60 ترویجگر در سراسر منطقه فعالیتهای گستردهای در حوزه ترویج کتاب انجام میدهند. همچنین، همکاری با 74 همیار و 40 قاصدک به این شبکه کمک کرده است تا خدمات خود را به 28 روستا گسترش دهد.
در نیمه اول سال، تعداد 23084 جلد کتاب به امانت داده شد و 193 مراسم فرهنگی و آموزشی به مناسبتهای مختلف، از جمله مناسبتهای ملی، جهانی، محیطزیستی، زادروز نویسندگان و تصویرگران بزرگ و گرامیداشت مفاخر ملی، برگزار شد. این برنامهها با همکاری ترویجگران، همیاران، قاصدکها و کتابداران توانستند نقشی سازنده در رشد و شکوفایی کودکان و نوجوانان منطقه ایفا کنند.